Δεν είσαι ελεύθερος επειδή δεν έχεις αφεντικό, επειδή έχεις λεφτά, επειδή μπορείς να πας όπου θέλεις. Είσαι ελεύθερος όταν βλέπεις τα πρότυπά σου - και σταματάς να τα ακολουθείς τυφλά.
Η επίγνωση - το να καταλαβαίνεις γιατί σκέφτεσαι όπως σκέφτεσαι, γιατί αντιδράς όπως αντιδράς, γιατί φοβάσαι αυτό που φοβάσαι - είναι το πρώτο βήμα προς την ελευθερία. Γιατί όσο δεν το βλέπεις, το επαναλαμβάνεις. Όσο δεν καταλαβαίνεις ότι ο θυμός σου προέρχεται από παλιά τραύματα, θα εκρήγνυσαι σε κάθε πρόκληση. Όσο δεν αναγνωρίζεις ότι η ανασφάλειά σου έρχεται από την ανάγκη σου για έγκριση, θα τρέχεις πίσω από ανθρώπους που δεν σε βλέπουν. Όσο δεν συνειδητοποιείς ότι οι επιλογές σου βασίζονται σε φόβο και όχι σε αγάπη, θα ζεις μια ζωή που δεν διάλεξες - αλλά σου επιβλήθηκε.
Αλλά όταν δεις - όταν αναγνωρίσεις τον μηχανισμό , το πρότυπο, το τραύμα, τον φόβο, την πεποίθηση που σε κρατάει δέσμιο - κάτι αλλάζει. Δεν χρειάζεται να το πολεμήσεις, δεν χρειάζεται να το διορθώσεις. Η ίδια η επίγνωση το αλλάζει. Γιατί όταν βλέπεις ότι αντιδράς από φόβο - και όχι από την πραγματική σου θέληση - αυτομάτως δημιουργείται ένα κενό, ένας χώρος ανάμεσα στο ερέθισμα και την αντίδραση. Και σε αυτόν τον χώρο - εκεί - έχεις επιλογή. Και η επιλογή - η πραγματική, συνειδητή επιλογή - αυτό είναι ελευθερία.
