Francine Shapiro: Η γυναίκα που επαναπρογραμμάτισε τον τρόπο με τον οποίο επουλώνονται τα τραύματα
Το 1987, η πιο σημαντική ανακάλυψη στη σύγχρονη ψυχιατρική για τη θεραπεία του μετατραυματικού στρες (PTSD) δεν έγινε σε κάποιο εργαστήριο. Συνέβη επειδή μια 39χρονη γυναίκα περπατούσε σε ένα πάρκο στο Los Gatos της Καλιφόρνια, προσπαθώντας να διώξει μια ενοχλητική σκέψη.
Η Francine Shapiro ήταν φοιτήτρια αγγλικής φιλολογίας και εκπονούσε το διδακτορικό της στη Νέα Υόρκη. Το 1979, σε ηλικία 31 ετών, διαγνώστηκε με καρκίνο. Οι θεραπείες πέτυχαν, αλλά το ψυχολογικό τίμημα ήταν βαρύ. Παρατήρησε ότι το έντονο στρες της διάγνωσης παρέμενε στο σώμα της πολύ καιρό αφότου η σωματική νόσος είχε περάσει. Εγκατέλειψε τις σπουδές της, μετακόμισε στην Καλιφόρνια και γράφτηκε σε πρόγραμμα ψυχολογίας, αποφασισμένη να κατανοήσει πώς το ανθρώπινο νευρικό σύστημα επεξεργάζεται τον φόβο.
Στη δεκαετία του 1980, η ψυχολογία του τραύματος ήταν ένας κλειστός και αυστηρός χώρος. Το καθιερωμένο πρωτόκολλο για τους βετεράνους πολέμου και τα θύματα επιθέσεων ήταν η παρατεταμένη ψυχανάλυση, η θεραπεία έκθεσης ή οι βαριές δόσεις φαρμάκων. Το ψυχιατρικό μοντέλο απαιτούσε από τον ασθενή να «σκάψει» το τραύμα, να το εξετάσει λεκτικά και να υπομείνει τον πόνο της επαναβίωσης της χειρότερης στιγμής της ζωής του, συχνά για μήνες ή και χρόνια.
Εκείνη την εποχή, το Υπουργείο Βετεράνων των ΗΠΑ βρισκόταν σε αδιέξοδο. Χιλιάδες άνδρες είχαν επιστρέψει από τη Νοτιοανατολική Ασία με διαλυμένο νευρικό σύστημα. Το ιατρικό σύστημα δεν ήξερε πώς να τους βοηθήσει. Αν ένας ασθενής δεν βελτιωνόταν, η αποτυχία αποδιδόταν συνήθως στη δική του «αντίσταση».
Σε εκείνο το περπάτημα, τον Μάιο του 1987, μια εξαιρετικά αγχωτική ανάμνηση ήρθε στο μυαλό της Shapiro. Παρατήρησε τους παλμούς της να ανεβαίνουν και το άγχος να την κατακλύζει. Τότε πρόσεξε κάτι παράξενο: η ανάμνηση έχασε ξαφνικά το συναισθηματικό της φορτίο. Η σκέψη ήταν ακόμη εκεί, αλλά ο σωματικός πανικός είχε εξαφανιστεί. Συνειδητοποίησε ότι τα μάτια της κινούνταν αυθόρμητα πέρα-δώθε, ακολουθώντας το φως του ήλιου ανάμεσα στα δέντρα.
Αποφάσισε να το δοκιμάσει επιτόπου. Έφερε τη σκέψη επίτηδες στο μυαλό της και κίνησε τα μάτια της γρήγορα από τη μία πλευρά στην άλλη. Το άγχος υποχώρησε. Το δοκίμασε με άλλες αναμνήσεις και συνέβη το ίδιο. Ήταν μια σχεδόν αυτόματη αντίδραση. Ο εγκέφαλος έμοιαζε να «επεξεργάζεται» το ψυχολογικό τραύμα με τρόπο σχεδόν οργανικό, όπως το σώμα επεξεργάζεται μια τροφή.
Η Shapiro πέρασε τους επόμενους έξι μήνες δοκιμάζοντας τον μηχανισμό στον εαυτό της και σε εβδομήντα εθελοντές. Τυποποίησε ένα κλινικό πρωτόκολλο, το οποίο ονόμασε EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing - Απευαισθητοποίηση και Επαναπρογραμματισμός μέσω Οφθαλμικών Κινήσεων).
Η αντίδραση του ακαδημαϊκού κόσμου ήταν σκληρή. Την περιγέλασαν, χαρακτηρίζοντας το έργο της «κόλπο του σαλονιού». Ωστόσο, το 1989, διεξήγαγε κλινικές δοκιμές σε βετεράνους του Βιετνάμ και θύματα σεξουαλικής βίας που υπέφεραν επί χρόνια χωρίς ανακούφιση. Μετά από λίγες μόνο συνεδρίες EMDR, οι εφιάλτες σταματούσαν και η μνήμη του τραύματος έπαυε να βιώνεται σαν κάτι παρόν, μετατρεπόμενη σταδιακά σε μια μακρινή εικόνα.
Το 1995, τα αποτελέσματα ήταν πλέον αδύνατο να αγνοηθούν. Μια ανεξάρτητη μελέτη του Υπουργείου Άμυνας έδειξε ότι το 84% των βετεράνων με PTSD δεν πληρούσαν πλέον τα κριτήρια της διάγνωσης μετά από μόλις τρεις συνεδρίες.
Σήμερα, το EMDR θεωρείται μία από τις σημαντικότερες μεθόδους θεραπείας του τραύματος παγκοσμίως. Παρόλο που οι νευροεπιστήμονες εξακολουθούν να συζητούν για τον ακριβή μηχανισμό, οι επικρατέστερες θεωρίες υποστηρίζουν ότι η μέθοδος μιμείται την κίνηση των ματιών κατά τη διάρκεια του ύπνου REM, επιτρέποντας στον εγκέφαλο να μεταφέρει την ανάμνηση στο παρελθόν, εκεί όπου ανήκει.
Για έναν αιώνα, η ψυχιατρική προσπαθούσε να «πείσει» τον εγκέφαλο να ξεπεράσει το τραύμα μέσα από τη συζήτηση. Τελικά, ίσως το μόνο που χρειαζόταν ήταν ένας φυσικός μηχανισμός που θα του επέτρεπε να το επεξεργαστεί.
ΒΙΒΛΙΟ: Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ EMDR
ΑΛΛΑΞΕ ΤΗ ΖΩΗ ΣΟΥ ΜΙΑ ΑΝΑΜΝΗΣΗ ΤΗ ΦΟΡΑ (ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΥΡΥ ΚΟΙΝΟ)
Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου: - Βιώνετε αρνητικά συναισθήματα για αρκετό καιρό τώρα ή βιώνετε αρνητικά συναισθήματα ως αποτέλεσμα μιας κρίσης ή τραυματικού γεγονότος που δεν φαίνεται να υποχωρούν από μόνα τους;
- Νιώθετε πως έχετε εσωτερικά εμπόδια που αναστέλλουν την πρόοδό σας ακόμη και αν θεωρητικά γνωρίζετε τι πρέπει να κάνετε;
- Έχετε παρατηρήσει πως εκδηλώνετε μοτίβα συμπεριφοράς που εμποδίζουν την προσωπική ή επαγγελματική ζωή σας και που η συνειδητοποίηση από μόνη της δεν αποτρέπει την επανάληψή τους;
- Έχετε δυσάρεστα συναισθήματα, φόβους ή αγωνίες που σας αναστέλλουν;
Τα καλά νέα είναι πως αυτή η κατάσταση είναι αναστρέψιμη.
Ακόμη καλύτερα νέα; Με μια νέα ψυχοθεραπευτική μέθοδο που ονομάζεται EMDR (Eye Movement Desensitization and Reproeessing - Απευαισθητοποίηση και Επανεπεξεργασία μέσω Οφθαλμικών Κινήσεων), ο ρυθμός της αλλαγής είναι ο γρηγορότερος που θα πιστεύαμε ποτέ.
Γνωρίζατε ότι: - To EMDR είναι η ψυχοθεραπευτική μέθοδος που αποδίδει σημαντικά αποτελέσματα μέσα σε λίγες εβδομάδες σε περιπτώσεις όπου άλλες μέθοδοι χρειάζονται μήνες ή και χρόνια.
- Πολλές έρευνες επικυρώνουν την αποτελεσματικότητα και επιτυχία της μεθόδου μέσα σε λίγες θεραπευτικές συνεδρίες. - Εκατομμύρια ανθρώπων έχουν ήδη ωφεληθεί από τη μέθοδο.
Μέσα στο EMDR: Η επανάσταση στην ψυχοθεραπεία θα ανακαλύψετε τις σημαντικές πληροφορίες που χρειάζεστε για να διαλέξετε και να πάρετε την κατάλληλη βοήθεια όταν νιώθετε δυσφορία ή αναστολή. Διαβάζοντας τις προσωπικές ιστορίες που διατρέχουν το βιβλίο θα διδαχθείτε πολλά για τον εαυτό σας. Τι σας επηρεάζει, τι σας κινητοποιεί και τι σας περιορίζει. Σας αξίζει μια καλύτερη ζωή. To EMDR μπορεί να σας βοηθήσει να γιατρέψετε τη ζωή σας, μία ανάμνηση τη φορά και να ζήσετε τη ζωή που είστε προορισμένοι να ζήσετε.
