Η Βιομηχανία της Διάγνωσης, η Πολιτική του Φόβου και η Ιατρική που Ξέχασε το Μέτρο
Υπήρξε μια εποχή που η ιατρική υπηρετούσε τον άρρωστο.
Το overdiagnosis δεν είναι παρενέργεια της προόδου.
Είναι δομικό χαρακτηριστικό ενός συστήματος που μετρά επιτυχία όχι σε υγεία, αλλά σε:
• αριθμό διαγνώσεων
• αριθμό εξετάσεων
• αριθμό παρεμβάσεων
• αριθμό «σωσμένων» ζωών που ποτέ δεν κινδύνεψαν
Καλωσήρθατε στην εποχή όπου η υγεία δεν χάνεται από νόσο —
χάνεται από διάγνωση.
Ι. Ιατρική Επεξήγηση – Όταν το Βιολογικό Φυσιολογικό Βαφτίζεται Παθολογικό
Τι είναι το Overdiagnosis (με απόλυτη ακρίβεια)
Overdiagnosis είναι:
η ανίχνευση παθολογικών ευρημάτων που πληρούν διαγνωστικά κριτήρια,
αλλά δεν θα προκαλούσαν ποτέ συμπτώματα, νοσηρότητα ή θάνατο
καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του ανθρώπου.
Και εδώ είναι το κλειδί:
Η διάγνωση είναι “σωστή”. Η θεραπεία είναι το λάθος.Η σύγχρονη ιατρική δεν πάσχει από έλλειψη γνώσης.
Πάσχει από έλλειψη ορίων.
Υπερευαίσθητα εργαλεία – ανώριμη κρίση
• Απεικονίσεις υψηλής ανάλυσης
• Βιοδείκτες χωρίς κλινικό πλαίσιο
• Στατιστικά thresholds που κατεβαίνουν συνεχώς
• Ορισμοί νόσων που διευρύνονται σιωπηρά
Το αποτέλεσμα;
Ανακαλύπτουμε “νόσους” ταχύτερα απ’ όσο κατανοούμε τη φυσική τους πορεία.ΙΙ. Κλινικά Παραδείγματα – Εκεί που η Ιατρική Πληγώνει
Θυρεοειδής
Η έκρηξη των καρκίνων θυρεοειδούς δεν συνοδεύτηκε από αύξηση θνησιμότητας.
Γιατί;
Διότι δεν πρόκειται για επιδημία καρκίνου, αλλά για επιδημία διάγνωσης.
Χειρουργεία.
Υποπαραθυρεοειδισμός.
Ισόβια ορμονική εξάρτηση.
Για όγκους που δεν θα μιλούσαν ποτέ.
Προστάτης – το PSA ως όπλο μαζικής υπερδιάγνωσης
Το PSA:
• δεν είναι καρκινοειδικός δείκτης
• δεν διαχωρίζει επιθετική από αργή νόσο
Κι όμως:
βιοψίες, ακράτεια, στυτική δυσλειτουργία —
η ποινή χωρίς έγκλημα.
Μαστός – DCIS και η ψευδαίσθηση της σωτηρίας
In situ αλλοιώσεις που:
• δεν έχουν διηθήσει
• συχνά δεν εξελίσσονται
Κι όμως βαφτίζονται «καρκίνος».
Και ο φόβος αναλαμβάνει τη θεραπεία.
Σπονδυλική στήλη – MRI που παράγει αναπηρία
Ηλικιακές αλλοιώσεις = φυσιολογία.
Αλλά όταν τις ονομάσεις «πάθηση»,
ο πόνος γεννιέται μετά τη διάγνωση.
ΙΙΙ. Πολιτική Ανάλυση – Το Overdiagnosis δεν είναι τυχαίο
Ας μιλήσουμε καθαρά.
Το overdiagnosis ευδοκιμεί γιατί:
• προστατεύει θεσμούς από νομική ευθύνη
• τρέφει φαρμακευτικές και τεχνολογικές αγορές
• συντηρεί την ψευδαίσθηση “πρόληψης”
• μετατρέπει τον πολίτη σε μόνιμο ασθενή
Η ιατρική έγινε εργαλείο διαχείρισης φόβου.
Και ο φοβισμένος άνθρωπος:
• υπακούει
• καταναλώνει
• δεν αμφισβητεί
Η πρόληψη μεταλλάχθηκε σε βιοϊατρικό πατερναλισμό.
IV. Η Ηθική Κατάρρευση
Η μεγαλύτερη σιωπή είναι αυτή:
κανείς δεν ενημερώνει τον ασθενή για το ενδεχόμενο να μην ωφεληθεί.
Δεν του λένε:
• ότι ίσως δεν χρειάζεται τίποτα
• ότι η μη παρέμβαση είναι επιλογή
• ότι η άγνοια κάποιων ευρημάτων είναι ευεργετική
Η συναίνεση χωρίς αλήθεια δεν είναι συναίνεση.
Είναι χειραγώγηση με ιατρικό μανδύα.
V. Μανιφέστο – Για μια Ιατρική με Μέτρο
Η ιατρική οφείλει να ξαναθυμηθεί:
• ότι δεν είναι όλα τα ευρήματα νόσος
• ότι δεν είναι κάθε διάγνωση σωτηρία
• ότι η ζωή δεν είναι πρόβλημα προς επίλυση
Η απραξία, όταν είναι συνειδητή, είναι ιατρική πράξη.
Χρειαζόμαστε:
• λιγότερα check-up
• περισσότερη κλινική σκέψη
• λιγότερους αλγόριθμους
• περισσότερη ευθύνη
Γιατί το πραγματικό έγκλημα δεν είναι να χάσεις μια νόσο.
Είναι να καταστρέψεις έναν υγιή άνθρωπο στο όνομα της πρόληψης.
Επίλογος – Η Χοληστερίνη δεν είναι Νόσος
Η χοληστερίνη δεν είναι ασθένεια· είναι βιολογική αναγκαιότητα.
Η μετατροπή της σε εχθρό βασίστηκε σε αριθμούς αποκομμένους από άνθρωπο, μεταβολισμό και κλινική πραγματικότητα.
Η εμμονή στη μείωσή της, χωρίς συνολική εκτίμηση κινδύνου και χωρίς συμπτώματα, οδήγησε σε υπερδιάγνωση, υπερθεραπεία και μαζική φαρμακοποίηση υγιών ανθρώπων.
Το πρόβλημα δεν είναι η χοληστερίνη καθαυτή, αλλά το φλεγμονώδες περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργεί.
Όταν ένας δείκτης θεοποιείται, η ιατρική χάνει το μέτρο — και ο άνθρωπος πληρώνει το τίμημα.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Welch HG, Schwartz LM, Woloshin S.
Overdiagnosed: Making People Sick in the Pursuit of Health. Beacon Press.
2. Moynihan R et al.
“Preventing overdiagnosis: how to stop harming the healthy.”
BMJ, 2012.
3. Carter JL et al.
“The problem of overdiagnosis.”
BMJ, 2015.
4. Welch HG, Black WC.
“Overdiagnosis in cancer.”
JNCI, 2010.
5. NEJM Editorials on Cancer Screening and PSA.
6. Cochrane Database of Systematic Reviews – Cancer Screening.
