Η Συνθετική Μορφή του Φολικού Οξέως Μπορεί να Προάγει την Ίνωση στα Όργανα
Το φολικό οξύ είναι η φυσική μορφή της βιταμίνης B9, όπως αυτό βρίσκεται στις τροφές. Υπάρχει όμως και η συνθετική μορφή που ονομάζεται φυλλικό οξύ, που τη συναντάμε σε πολλά συμπληρώματα και επεξεργασμένες τροφές.
Νέες μελέτες αναφέρουν ότι το φυλλικό οξύ, η συνθετική μορφή του φολικού οξέος, μπορεί να ευνοεί την ίνωση των οργάνων, δηλαδή τη σταδιακή σκλήρυνση και ουλοποίησή τους [1].
Η ίνωση των οργάνων εμπλέκεται στους μισούς περίπου θανάτους στις αναπτυγμένες χώρες.
Το πρόβλημα δεν είναι το φολικό οξύ που παίρνουμε από τις τροφές, αλλά η συνθετική του μορφή, το φυλλικό οξύ που προστίθεται σε ορισμένα φτηνά συμπληρώματα και σε πολλά επεξεργασμένα τρόφιμα. Τέτοια τρόφιμα είναι τα εμπλουτισμένα με "βιταμίνες" δημητριακά πρωινού, το αλεύρι, τα προϊόντα αρτοποιίας καθώς και μπάρες δημητριακών.
Το φολικό οξύ ή βιταμίνη Β9 είναι μια ζωτικής σημασίας βιταμίνη απαραίτητη για τη σταθεροποίηση του DNA, την παραγωγή αίματος, την ανάπτυξη του εμβρύου κατά την εγκυμοσύνη, τη λειτουργία του νευρικού συστήματος και τη φυσιολογική διαίρεση και ανανέωση των κυττάρων του οργανισμού.
Το φυλλικό οξύ είναι η συνθετική μορφή του φολικού οξέος. Παρασκευάστηκε για πρώτη φορά το 1945 και από το 1998 προστίθεται στα τρόφιμα στις Ηνωμένες Πολιτείες, με σκοπό να μειωθούν ορισμένες σοβαρές συγγενείς βλάβες στον εγκέφαλο και τη σπονδυλική στήλη του εμβρύου. Στη συνέχεια το ίδιο μέτρο υιοθέτησαν και άλλες χώρες.
Το συνθετικό φυλλικό οξύ, σε σύγκριση με τα φυσικά φολικά οξέα που υπάρχουν στις τροφές, μεταβολίζεται με διαφορετικό τρόπο από τον οργανισμό. Έτσι ενδέχεται να ενεργοποιεί μηχανισμούς μέσα στα κύτταρα που προωθούν την εξέλιξη της ίνωσης.
Αν και τα προγράμματα εμπλουτισμού των τροφίμων με φυλλικό οξύ έχουν περίπου διπλασιάσει τα επίπεδα του φολικού οξέος στο αίμα και έχουν μειώσει τη συχνότητα των σοβαρών συγγενών βλαβών του εμβρύου, έχουν προκύψει και άλλες ανησυχίες. Επειδή το φυλλικό οξύ που λαμβάνουμε δεν μεταβολίζεται πλήρως προτού αξιοποιηθεί από τα κύτταρα, στους περισσότερους ανθρώπους ένα μέρος του κυκλοφορεί στο αίμα σε αδιάσπαστη μορφή.
Όταν τρώμε συκώτι, όσπρια ή λαχανικά ή συμπληρώματα που περιέχουν μεθυλφολικό οξύ, το λαμβάνουμε στη φυσική του μορφή. Ο οργανισμός το επεξεργάζεται εύκολα και το αξιοποιεί άμεσα. Το συνθετικό φυλλικό οξύ όμως ακολουθεί διαφορετική πορεία, καθώς πρέπει να διασπαστεί και να μετατραπεί σε μεθυλφολικό, την ενεργή μορφή της B9 στον οργανισμό.
Όταν η ποσότητά του ξεπερνά την ικανότητα του ήπατος να το μετατρέψει στη φυσική μορφή, ένα μέρος του παραμένει αδιάσπαστο και κυκλοφορεί στο αίμα. Αυτό το αδιάσπαστο συνθετικό φυλλικό οξύ ανιχνεύεται σήμερα στο αίμα της πλειονότητας των ανθρώπων.
Ένας στους δύο ανθρώπους (50%) έχει γενετικές παραλλαγές στο γονίδιο που συνδέεται με το μεταβολισμό του συνθετικού φυλλικού οξέως. Αυτά τα άτομα έχουν υψηλότερα επίπεδα αδιάσπαστου φυλλικού οξέως στο αίμα τους και μεγαλύτερη επιβάρυνση της υγείας τους όταν το λαμβάνουν σε υψηλότερες δόσεις από αυτές που μπορούν να μεταβολίσουν [2]. Ενώ οι κατευθηντήριες οδηγίες συστήνουν τη χορήγηση 400 mcg στις εγκύους, με ανώτερο όριο τα 1000 mcg, η δόση που συστείνεται ευρέως είναι τα 5000 mcg (5mg) [3].
Η χορήγηση της συνθετικής μορφής έχει οφελήσει το ποσοστό του πληθυσμού που μπορεί να το μεταβολίσει. Ωστόσο, μεγάλο μέρος του πληθυσμού δεν μπορεί να το διασπάσει αποτελέσματικά και αυτό μπορεί να προκαλεί επιβάρυνση της υγείας αντί για όφελος.
Για τη μείωση του κινδύνου παρενεργειών και για τη βελτίωση της υγείας όλων ανεξεραίτως, πρέπει να αποφεύγονται οι επεξεργασμένες τροφές που έχουν εμπλουτιστεί με τη συνθετική μορφή και όταν χορηγείται φολικό οξύ να χρησιμοποιείται το μεθυλφολικό που είναι η φυσική μορφή αυτής της πολύτιμης βιταμίνης.
———
1. Unmetabolized folic acid and organ fibrosis: Are they nefarious partners? Mark R. Goldstein et al. Medical Hypotheses, May 2024.
2. Adverse Effects of Excessive Folic Acid Consumption and Its Implications for Individuals With the Methylenetetrahydrofolate Reductase C677T Genotype. Hecker, J. et al. W. Cureus, 2025.
3. Effects of excess folic acid and high blood folate during preconception and pregnancy: Systematic review. Ledowsky, C.et al. A. Reproductive BioMedicine Online, 2026.
