Η «Αόρατη» Απειλή στο Πιάτο μας: 5 Πρόσθετα Τροφίμων Υπό Επιστημονική Αμφισβήτηση και οι Επίσημες Αξιολογήσεις τους
Τακτικό μέλος της Εταιρείας Γενετικής του Ηνωμένου Βασιλείου και Μέλος του American Society of Human Genetics (ASHG).
Certified Neuroscience (HarvardX), Oncology & Immunology (HarvardX), Medicinal Chemistry (MGHx), Genomic Data Analyst & Molecular Biology (Johns Hopkinsx), MIT Certified Genetics.
Στη σύγχρονη βιομηχανία τροφίμων, πρόσθετα όπως τα γνωστά «Ε» βελτιώνουν εμφάνιση, γεύση και διάρκεια ζωής, αλλά εγείρουν ερωτήματα ασφάλειας βάσει επιστημονικών αξιολογήσεων. Ως ερευνητής σε μοριακή βιολογία και γονιδιωματική, βασίζομαι σε δεδομένα από EFSA, IARC/WHO και NTP για να παρουσιάσω 5 περιπτώσεις με επιστημονικές ανησυχίες. Αυτά δεν απαγορεύονται όλα, αλλά απαιτούν προσοχή λόγω πιθανών κινδύνων σε υψηλές δόσεις ή ευάλωτες ομάδες.
1. E171 (Διοξείδιο του Τιτανίου): Γονοτοξικότητα από Νανοσωματίδια
Χρησιμοποιείται ως λευκαντικό σε αρτοσκευάσματα και γλάσα. Η EFSA (2021) κατέληξε ότι δεν θεωρείται πλέον ασφαλές ως πρόσθετο λόγω αδυναμίας αποκλεισμού γονοτοξικότητας (βλάβη DNA από νανοσωματίδια <100nm), παρόλο που η απορρόφηση είναι χαμηλή. Απαγορεύτηκε στα τρόφιμα της ΕΕ (2022), αλλά επιτρέπεται σε καλλυντικά και φάρμακα. IARC: Group 2B (πιθανώς καρκινογόνο, κυρίως εισπνοή).
2. E250 (Νιτρώδες Νάτριο): Σχηματισμός Νιτροζαμινών σε Επεξεργασμένα Κρέατα
Δίνει ροζ χρώμα σε λουκάνικα και ζαμπόν, εμποδίζοντας βακτήρια όπως Clostridium botulinum. Το επεξεργασμένο κρέας (με νιτρώδη) ταξινομείται Group 1 (καρκινογόνο) από IARC/WHO, λόγω νιτροζαμινών που σχηματίζονται στο στομάχι και συνδέονται με καρκίνο παχέος εντέρου. Επιτρέπεται με όρια (EU: max 150mg/kg), αλλά EFSA προειδοποιεί για υγειονομική ανησυχία σε όλες τις ηλικίες.
3. E951 (Ασπαρτάμη): Πιθανός Κίνδυνος για Ήπαρ
Τεχνητή γλυκαντική σε «light» αναψυκτικά και τσίχλες. Το 2023, IARC την κατέταξε Group 2B (πιθανώς καρκινογόνα) βάσει περιορισμένων δεδομένων για ηπατοκυτταρικό καρκίνο σε ζώα/άνθρωπο. EFSA/JECFA: Ασφαλές εντός ADI (40mg/kg/ημέρα, ~10 κουτάκια για 70kg άτομο).
4. E129 (Allura Red AC) & E102 (Ταρτραζίνη): Σύνδεση με Υπερκινητικότητα
Συνθετικές χρωστικές σε γαριδάκια και καραμέλες. Η μελέτη Southampton (2007) και EFSA έδειξαν συσχέτιση με υπερκινητικότητα/ADHD σε παιδιά, ιδίως σε υψηλή κατανάλωση. Στην ΕΕ απαιτείται προειδοποιητική ετικέτα («μπορεί να επηρεάσει προσοχή/δραστηριότητα παιδιών»). Δεν είναι καρκινογόνες (χωρίς IARC ταξινόμηση).
5. E320 (BHA - Βουτυλοϋδροξυανισόλη): Πιθανή Καρκινογένεση και Ορμονική Διαταραχή
Αντιοξειδωτικό σε πατατάκια και δημητριακά κατά της οξείδωσης. NTP (ΗΠΑ): «Ευλόγως αναμενόμενο καρκινογόνο» σε ποντίκια (forestomach), IARC: Group 2B. EFSA: ADI 1mg/kg, χωρίς γονοτοξικότητα, αλλά υπό παρακολούθηση ως ενδοκρινικός διαταράκτης.
Συγκεντρωτικός Πίνακας Επιστημονικών Αξιολογήσεων
Κωδικός Ε Ονομασία Κύριος Κίνδυνος Επίσημη Κατάσταση (2025)
E171 Διοξείδιο Τιτανίου Γονοτοξικότητα νανοσωματιδίων Απαγορευμένο (EFSA/EU)
E250 Νιτρώδες Νάτριο Νιτροζαμίνες/Καρκίνος εντέρου Group 1 (επεξεργ. κρέας, WHO)
E951 Ασπαρτάμη Πιθανός ηπατικός καρκίνος Group 2B (IARC)
E129/E102 Allura Red/Tartrazine Υπερκινητικότητα παιδιών Προειδοποίηση ετικέτας (EU)
E320 BHA Καρκινογένεση/Ενδοκρινικός Group 2B/Reasonably anticipated (NTP/IARC)
Συμβουλές: Διάβαζε ετικέτες, προτίμησε φυσικά προϊόντα και μείνε εντός ADI. Τα δεδομένα βασίζονται σε συστηματικές ανασκοπήσεις .
