Ο Ιάπωνας κυτταρικός βιολόγος Γιοσινόρι Οσούμι κέρδισε το βραβείο Νόμπελ Ιατρικής το 2016 για την έρευνά του σχετικά με το πώς τα κύτταρα ανακυκλώνουν και ανανεώνουν το περιεχόμενό τους, μια διαδικασία που ονομάζεται αυτοφαγία. Η νηστεία ενεργοποιεί την αυτοφαγία, η οποία βοηθά στην επιβράδυνση της διαδικασίας γήρανσης και έχει θετικό αντίκτυπο στην ανανέωση των κυττάρων.
Τι είναι η Αυτοφαγία;
Κατά τη διάρκεια της ασιτίας, τα κύτταρα διασπούν τις πρωτεΐνες και άλλα συστατικά του κυττάρου και τα χρησιμοποιούν για ενέργεια. Κατά την αυτοφαγία , τα κύτταρα καταστρέφουν ιούς και βακτήρια και απαλλάσσονται από τις κατεστραμμένες δομές. Είναι μια διαδικασία που είναι κρίσιμη για την υγεία, την ανανέωση και την επιβίωση των κυττάρων.
Το έργο της Οσούμι
Ο Ohsumi δημιούργησε ένα εντελώς νέο επιστημονικό πεδίο με το έργο του που μελετά την αυτοφαγία στους ζυμομύκητες. Ανακάλυψε ότι τα γονίδια αυτοφαγίας χρησιμοποιούνται από ανώτερους οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων, και ότι οι μεταλλάξεις σε αυτά τα γονίδια μπορούν να προκαλέσουν ασθένειες. Τα ζώα, τα φυτά και οι μονοκύτταροι οργανισμοί βασίζονται στην αυτοφαγία για να αντέξουν σε λιμούς.
Αν και ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1960, η έρευνα του Ohsumi από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 και τις αρχές της δεκαετίας του 1990 έως σήμερα έχει δείξει ότι η αυτοφαγία παίζει ρόλο στην προστασία από τη φλεγμονή και σε ασθένειες όπως η άνοια και η νόσος του Πάρκινσον. Όταν ο Ohsumi άρχισε να ερευνά την αυτοφαγία, δημοσιεύονταν λιγότερες από 20 εργασίες κάθε χρόνο σχετικά με το θέμα. Τώρα υπάρχουν περισσότερες από 5.000 κάθε χρόνο, καθώς αποτελεί αντικείμενο ποικίλων πεδίων, συμπεριλαμβανομένων των μελετών για τον καρκίνο και τη μακροζωία.
Νηστεία για την Υγεία
Οι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει ότι η νηστεία για 12+ έως 24+ ώρες πυροδοτεί την αυτοφαγία και θεωρείται ένας από τους λόγους για τους οποίους η νηστεία σχετίζεται με τη μακροζωία. Υπάρχει ένα μεγάλο σύνολο ερευνών που συνδέει τη νηστεία με βελτιωμένο έλεγχο του σακχάρου στο αίμα, μειωμένη φλεγμονή, απώλεια βάρους και βελτιωμένη λειτουργία του εγκεφάλου. Η έρευνα του Oshumi παρέχει μερικά από τα «πώς» σε αυτή την έρευνα. Η άσκηση μπορεί επίσης να προκαλέσει αυτοφαγία σε ορισμένα κύτταρα, επιτρέποντάς τους να ξεκινήσουν τη διαδικασία επιδιόρθωσης και ανανέωσης.
«Η σποραδική βραχυπρόθεσμη νηστεία, που καθοδηγείται από θρησκευτικές και πνευματικές πεποιθήσεις, είναι κοινή σε πολλούς πολιτισμούς και εφαρμόζεται εδώ και χιλιετίες, αλλά οι επιστημονικές αναλύσεις των συνεπειών του θερμιδικού περιορισμού είναι πιο πρόσφατες. Δημοσιευμένες μελέτες δείχνουν ότι ο εγκέφαλος γλιτώνει πολλές από τις επιπτώσεις του βραχυπρόθεσμου περιορισμού της τροφής, ίσως επειδή είναι μια μεταβολικά προνομιούχα θέση που, σε σχέση με άλλα όργανα, προστατεύεται από τις οξείες επιπτώσεις της στέρησης θρεπτικών συστατικών, συμπεριλαμβανομένης της αυτοφαγίας. Δείχνουμε εδώ ότι αυτό δεν ισχύει: ο βραχυπρόθεσμος περιορισμός της τροφής προκαλεί μια δραματική ανοδική ρύθμιση της αυτοφαγίας στους νευρώνες του φλοιού και του Purkinje... Η παρατήρησή μας ότι μια σύντομη περίοδος περιορισμού της τροφής μπορεί να προκαλέσει εκτεταμένη ανοδική ρύθμιση της αυτοφαγίας στους νευρώνες του ΚΝΣ μπορεί να έχει κλινική σημασία. Όπως σημειώθηκε παραπάνω, η διαταραχή της αυτοφαγίας μπορεί να προκαλέσει νευροεκφυλιστική νόσο και το αντίστροφο μπορεί επίσης να ισχύει: η ανοδική ρύθμιση της αυτοφαγίας μπορεί να έχει νευροπροστατευτική επίδραση .»
Νηστεία στις μπλε ζώνες
Σε όλη την ιστορία της ανθρωπότητας, η νηστεία αποτελεί μέρος θρησκευτικών, πνευματικών και υγειονομικών πρακτικών. Στην περιοχή των μπλε ζωνών της Ικαρίας, οι μακροβιότεροι άνθρωποι τηρούν περίπου 150 ημέρες θρησκευτικής νηστείας το χρόνο.
Σημείωση: Η νηστεία για μεγάλα χρονικά διαστήματα πρέπει πάντα να γίνεται υπό την επίβλεψη γιατρού. Εάν δεν φάτε μετά τις 7 μ.μ. μέχρι τις 7 π.μ. το επόμενο πρωί, τότε αυτό είναι τεχνικά 12ωρη νηστεία και γι' αυτό το πρώτο γεύμα της ημέρας ονομάζεται «πρωινό». Ο Δρ. Valter Longo, διευθυντής του Ινστιτούτου Μακροζωίας στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας στο Λος Άντζελες, συνιστά στους περισσότερους ανθρώπους να τρώνε δύο γεύματα την ημέρα εάν έχουν πρόβλημα με την υπερκατανάλωση τροφής. Εάν κάποιος φάει το τελευταίο του γεύμα στις 4 μ.μ. και φάει πρωινό την επόμενη μέρα στις 7 π.μ., τότε αυτό είναι 15ωρη νηστεία.
«Καθώς η έρευνα για την αυτοφαγία έχει επεκταθεί, έχει καταστεί σαφές ότι δεν είναι απλώς μια αντίδραση στην πείνα. Συμβάλλει επίσης σε μια σειρά φυσιολογικών λειτουργιών, όπως η αναστολή των καρκινικών κυττάρων και της γήρανσης, η εξάλειψη των παθογόνων και ο καθαρισμός του εσωτερικού των κυττάρων. Έχουμε επίσης αρχίσει να βλέπουμε μια μικρή έκρηξη στην έρευνα που καταδεικνύει μια νέα λειτουργία με τα γονίδια εξουδετέρωσης που συμβάλλουν στην αυτοφαγία. Ωστόσο, υπάρχουν ακόμα πολλά που δεν γνωρίζουμε για τον μηχανισμό της αυτοφαγίας και αυτό απαιτεί σοβαρή μελέτη. Ελπίζω να συνεχίσω να μελετώ την αυτοφαγία σε μοριακό επίπεδο, για να αντιμετωπίσω τον μηχανισμό κατά μέτωπο. Αυτή είναι η αποστολή μου.»
