Ο Rollo May - ένας από τους πατέρες της υπαρξιακής ψυχοθεραπείας - έγραψε το 1969 ένα βιβλίο που ήταν ταυτόχρονα ύμνος στον έρωτα και κατηγορία εναντίον της εποχής του. “Να Θέλεις & Να Ερωτεύεσαι” (Love and Will) δεν είναι απλά ένα βιβλίο για τις σχέσεις - είναι φιλοσοφική εξερεύνηση του τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος σε έναν κόσμο που έχει χάσει την επαφή με τον έρωτα, την επιθυμία, τη θέληση.
Ο May έγραψε σε μια εποχή - τη δεκαετία του ’60 - όπου η σεξουαλική επανάσταση ήταν σε εξέλιξη. Όλοι μιλούσαν για «ελεύθερο σεξ», για «απελευθέρωση», για το ότι τα ταμπού έσπαγαν. Αλλά ο May είδε κάτι διαφορετικό: Ότι το σεξ είχε γίνει μηχανικό, χωρίς συναίσθημα, χωρίς σύνδεση. Ότι οι άνθρωποι έκαναν σεξ - αλλά δεν ερωτεύονταν. Και ότι αυτό δεν ήταν ελευθερία - ήταν κενό.
Ο May μιλάει για τέσσερις μορφές αγάπης στην Δυτική παράδοση: 1) Σεξ (libido) - η φυσική επιθυμία, η βιολογική ώθηση. 2) Έρως (Eros) - η ψυχική διάσταση της αγάπης, η επιθυμία για ένωση με τον άλλον, η δημιουργική δύναμη που σε παίρνει έξω από τον εαυτό σου. 3) Φιλία (Philia) - η αδελφική αγάπη, η φιλία, η αγάπη που βασίζεται στον σεβασμό και την κατανόηση. 4) Αγάπη (Agape) - η ανιδιοτελής, άνευ όρων αγάπη που δεν ζητάει τίποτα σε αντάλλαγμα.
Και το πρόβλημα της σύγχρονης κοινωνίας? Ότι έχουμε διαχωρίσει το σεξ από τον έρωτα, τον έρωτα από την αγάπη. Κάνουμε σεξ χωρίς να νιώθουμε. Νιώθουμε χωρίς να δεσμευόμαστε. Και έτσι, τελικά, δεν αγαπάμε - απλά καταναλώνουμε.
Ο May λέει κάτι ριζοσπαστικό για την εποχή του - και ακόμα πιο επίκαιρο σήμερα: «Το σεξ χωρίς έρωτα είναι απλά γυμναστική». Μπορείς να έχεις σεξ με κάποιον χωρίς να τον νιώσεις, χωρίς να τον δεις, χωρίς να τον θέλεις πραγματικά. Και αυτό - αυτή η αποσύνδεση - δημιουργεί ανία, κενότητα, άγχος. Γιατί ο έρωτας δεν είναι απλά σωματικός - είναι ψυχική εμπειρία. Είναι η επιθυμία να συνδεθείς, να ενωθείς, να δημιουργήσεις κάτι μαζί με τον άλλον. Και όταν το σεξ χάνει αυτή τη διάσταση - όταν γίνεται απλά «πράγμα που κάνεις» - χάνει το νόημά του. Και εσύ μένεις άδειος, αναρωτώμενος γιατί δεν αισθάνεσαι τίποτα.
Ο May μιλάει και για τη θέληση (Will) - την ικανότητα να επιλέγεις, να δρας, να διαμορφώνεις τη ζωή σου. Και λέει: Η αγάπη χωρίς θέληση είναι συναίσθημα που σε παρασύρει - η θέληση χωρίς αγάπη είναι ψυχρή επιβολή. Χρειάζεσαι και τα δύο. Χρειάζεσαι να νιώθεις - αλλά και να επιλέγεις. Γιατί η αγάπη δεν είναι μόνο «πέφτω ερωτευμένος» - είναι και «επιλέγω να μείνω, να δεσμευτώ, να χτίσω». Και αυτή η δέσμευση - αυτή η θέληση να παραμείνεις παρά τις δυσκολίες - είναι αυτό που κάνει την αγάπη πραγματική.
Χωρίς θέληση, η αγάπη είναι απλά ένα συναίσθημα που έρχεται και φεύγει. Με θέληση, γίνεται δύναμη που μεταμορφώνει.
Και σήμερα? Σήμερα το βιβλίο του May είναι πιο επίκαιρο από ποτέ. Ζούμε σε έναν κόσμο όπου το σεξ είναι πιο διαθέσιμο από ποτέ - αλλά ο έρωτας σπανιότερος. Όπου όλοι «βγαίνουν» - αλλά κανείς δεν δεσμεύεται. Όπου θέλουμε σύνδεση - αλλά φοβόμαστε την ευαλωτότητα. Και το αποτέλεσμα?
Μοναξιά μέσα στο πλήθος. Σεξ χωρίς ικανοποίηση. Σχέσεις χωρίς βάθος. Ο May μας προειδοποιεί : Όταν διαχωρίζεις το σεξ από τον έρωτα, όταν αποφεύγεις τη δέσμευση, όταν ζεις μόνο για την ηδονή χωρίς νόημα - δεν γίνεσαι πιο ελεύθερος. Γίνεσαι πιο άδειος. Και η λύση δεν είναι να γυρίσουμε πίσω στα ταμπού - είναι να ξανασυνδέσουμε το σεξ με τον έρωτα, τον έρωτα με τη θέληση, τη θέληση με την αγάπη. Να τολμήσουμε να νιώσουμε πραγματικά.